Çölyak Hastalığı ve Glutensiz Beslenme

Çölyak Hastalığı ve Glutensiz Beslenme 2

Dünden Bugüne Çölyak Hastalığı ve Glutensiz Beslenme

Çölyak hastalığı ilk olarak M.S. 200 tarihinde ortaya çıkmıştır. Hastalığın ortaya çıkmasının nedeni olarak insanların tarımla uğraşmaya başlaması gösterilmektedir. Buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan doğal proteinlerden biri olan gluten, böylece insanların hayatına girmiştir.

Pek çok insan gluteni sindirmeği başarmıştır ancak bazı insanların ince bağırsağı bu proteini sindirmeği başaramamış ve alerjik bir reaksiyonla tepki vermiştir. Bu tepki ince bağırsakta hasara neden olmaktadır. Bağırsaktaki villus denen tırtıklı yapının düzleşmesi, zamanla yetersiz beslenme problemine dönüşmektedir. Ayrıca Bu hastalığın adı Çölyaktır. Çölyak hastalığıyla ilgili ilk tanı Doktor Samuel Gee tarafından, 1888 yılında konmuştur. Çölyak hastaları, glutensiz gıdalar tüketerek uzun ve sağlıklı bir hayat sürebilirler.

Ülkemizde pek çok çölyak derneği bulunmaktadır. Buralardan bilgi ve destek almak isterseniz bilgilerine ulaşmak için buraya tıklayın.

Çölyak Hastalığının Başlıca Belirtileri Nelerdir?

Eğer aşağıdaki belirtilerden bir ya da birkaçı sizde mevcutsa çölyak hastası olma ihtimaliniz var  demektir.

  • Şişkinlik ve gaz şikayetleri
  • Şiddetli karın ağrıları, mide krampları
  • Ağız içinde çıkan aftlar
  • Ciltte oluşan kaşıntılı döküntüler
  • Sinirlilik
  • İştahsızlık ve aşırı kilo verme
  • İshal ya da kabızlık
  • Eklem problemleri, kemik erimesi
  • Kusma
  • Kaslarda zayıflama
  • Karaciğer hastalıkları
  • Bezginlik
  • Kansızlık
  • Demir Eksikliği
  • Migren
  • Diyabet
  • Hamile Kalamama sorunu
  • Diş ve diş etlerinde rahatsızlıklar (dişlerde sararma ya da kahverengi görünüm.)

Çocuklarda çölyak hastalığı belirtileri de aşağıdaki gibidir.

  • Karın ağrısı
  • Karında şişlik
  • İshal
  • Huzursuzluk
  • İştahsızlık
  • Enfeksiyonlarda artış
  • Gelişme geriliği
  • Kilo alamama, boy uzamasında yavaşlama
  • Demir eksikliği
  • Kemik Hastalıkları

Çölyak zor teşhis edilen bir hastalıktır. Çünkü belirtileri çoğu zaman başka hastalıklarla karıştırılır. Özellikle buğday alerjisi ve gluten intoleransı, en çok karıştırıldığı rahatsızlıklardır.

Çölyak hastalığının tanısı, bazı özel kan testleri ve ince bağırsak biyopsisi ile konmaktadır.

Çölyak hastalığı her yaşta ve herkeste çıkabilir. Doğuştan gelen bir rahatsızlıktır. Genetiktir. Ailede çölyak hastası biri varsa, başkalarında da çıkma olasılığı çok yüksektir. Bulaşıcı bir hastalık değildir.

Çölyak Hastalığı Tanısı Konduktan Sonra Neler Yapılmalı? Çapraz Bulaşma Nedir?

Evet çok zor olan tanı bölümünü geçtiniz. Artık rahatsızlıklarınızın nedeni olan hastalığı biliyorsunuz. Peki şimdiden sonra ne yapacaksınız?

Yapmanız gereken ilk şey, mutfağınızdan gluten içeren gıdaları çıkartmaktır. Buğday unu uçucudur. Bu nedenle glutensiz gıdalarınıza bulaşma riski mevcuttur. Glutenli bir yemek pişirdiğiniz fırında, tezgahta, tavada, tencerede  ya da o yemeği karıştırdığınız kaşıkta gluten vardır. Bunları yıkasanız bile glütenden arınmazlar, bu yüzden de aynı mutfak gereçlerini kullanarak glutensiz yemek pişirmeye kalkarsanız çapraz bulaşmaya maruz kalırsınız ve rahatsızlanırsınız. Aynı şey doğrama tahtaları, mutfakta kullanılan bezler ve fritözler için de geçelidir. Diyelim ki evde bütün önlemleri aldınız, peki sorun çözüldü mü? Maalesef hayır.  Dışarıdan aldığınız tüm gıda ürünlerinin etiketlerini çok dikkatli okumalısınız. Ürünlerin etiketlerinde glutensiz (gluten free) olduğuyla ilgili bilgi bulamazsanız ve o ürünü tüketmek istiyorsanız, öncelikle tedarikçi ya da üretici firmadan konuyla ilgili bilgi alın. Bilgi almadan tüketmeniz sağlığınıza ciddi zararlar verebilir.  Örneğin bir fabrikada aynı bantta önce glutenli bir gıda sonra da glutensiz bir gıda paketleniyorsa, o gıdalara da gluten bulaşmış demektir. Pek çok üretici firma çapraz bulaşma riskinden bihaberdir. Firmayla görüştüğünüzde, konuya hakim olmadıklarını hissederseniz o ürünleri tüketmeyin.

Çölyak hastalığı yukarıdaki nedenlerden ötürü sosyal hayatı olumsuz yönde etkileyen bir hastalıktır. Arkadaşlarınızla dışarıda yemek yemek istediğinizde, ya da bir arkadaşınıza yemeğe gideceğiniz zaman sorunun ne kadar büyük olduğunu daha iyi anlayacaksınız.

Glutensiz ürünleri temin etmekte maddi yönden zorlanıyorsanız, rapor çıkartarak devletten yardım alabilirsiniz. Konuyla ilgili detaylı bilgi için buraya tıklayın.

Cevap Bırakın